Trakya Üniversitesi, 'Edirne Kırmızısı' için bitki yetiştirme çalışmalarına başladı

Trakya Üniversitesi 1995 yılında ANG Vakfı'nca İstanbul'da kurulan Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi (NGBB) yetkilileriyle irtibata geçerek bitkinin üniversite bünyesine kazandırılmasını sağladı. Trakya Üniversitesi adına Edirne Kırmızısı çalışmaları yürüten Orkun Akman tarafından alınan Rubia Tinctorum bitkisinin kökleri Trakya Üniversitesi'ne ait seralara ekilerek çoğaltılması adına çalışmalara başlandı.

Trakya Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Erhan Tabakoğlu, Edirne Kırmızısı'nı doğduğu topraklarda yeniden eski parlak günlerine döndürmeyi hedeflediklerini söyledi. Tabakoğlu, "Üniversitemiz tarafından hazırlanan stratejik plan dahilinde bilimsel ve akademik çalışmalarımızdan bir yenisini daha hayata geçirmenin heyecanını yaşıyoruz. Edirne ve civarında yetiştiği bilinen kök boya bitkisinin uygun koşullarda incelenmesi ve çoğaltılması adına Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi ile güzel bir iş birliğine imza attık. İleriki dönemde bitkinin daha geniş bir araziye yayılması için akademisyenlerimiz ve araştırmacılarla birlikte, Edirne ve çevresinde saha taraması yapacağız. Nihai hedefimiz, Edirne iklimine uygun koşullarda yetiştiği bilinen bu bitkinin tekstil üretiminde kullanılarak Edirne ekonomisine eskiden olduğu gibi katkı sunması. Biz bugün Edirne Kırmızısı için önemli bir adım daha attık. Bu adımın ardından şehrimizin diğer dinamiklerinin de harekete geçmesi gerekiyor. Özellikle tekstil firmaları ve kentteki ilgili meslek kuruluşlarının olayın ticari boyutuna eğilmesi gerekiyor. Yapılacak güzel iş birlikleri sayesinde rengi sadece bilimsel, kültürel ve sanatsal olarak değil, işin ticari boyutunu da düşünerek kent ekonomisine kazandırmalıyız. Trakya Üniversitesi olarak başlattığımız bu stratejik çalışmalar farklı alanlarda artarak devam edecek. Edirne Kırmızısı'nı eski ihtişamlı günlerine kavuşturmak için var gücümüzle çalışmaya devam edeceğiz" dedi.

BİTKİNİN BÖLGE ŞARTLARINDAKİ TARIMSAL POTANSİYELİ DE BELİRLENECEK

Edirne ve civarında yetiştiği bilinen ve köklerinden alizarin ve parparin adlı boyar maddelerin elde edildiği Rubia Tinctorum bitkisini, bünyesindeki seralarda yetiştirmeye başlayan Trakya Üniversitesi, aynı zamanda proje çalışmalarıyla bitkinin bölge şartlarındaki tarımsal potansiyelini ortaya koymayı amaçlıyor. Trakya Üniversitesi Havsa Meslek Yüksek Okulu Müdürü Prof. Dr. Mustafa Tan'ın planladığı proje ile Rubia Tinctorum bitkisinin Edirne şartlarında 3 yıllık bir süre ile büyüme, gelişme, verim ve köklerindeki boya miktarının belirlenmesi amaçlanıyor. Kök boya bitkisinin tohumlarındaki çimlenme oranının düşük ve bitkinin hasat olgunluğuna gelme süresinin uzun olmasının en başta gelen tarımsal üretim zorlukları olduğunu belirten Tan, bu nedenle çimlendirmeyi hızlandırmak ve hasat süresini kısaltmak için çalışmaya başladıklarını ifade etti.

Bahar dönemiyle birlikte bitkinin arazi şartlarında çoğaltılması planlanırken farklı genotiplerin yer aldığı bu bahçede bitkilerden tohum ve kök üretimlerinin yapılması hedefleniyor. Trakya Üniversitesi'ne ait seralarda bakım ve yetiştirme işlemleri süren bitki ile ilgili projelere de başlayan üniversitesi yönetimi, ileriye dönük olarak bitkinin ekildiği bir gösteri bahçesi de oluşturmayı planlıyor.

EDİRNE KIRMIZISI

İlk kez 15'inci yüzyılda Edirnekari ustalarının kullanmaya başladığı Edirne Kırmızısı, çok zahmetli boyama sürecini içermesi ve sırrını çözene yüksek miktarlı ödüllerin verildiği bir renk olarak tarihte yerini almıştır. Fransa'da pamuk kullanımının yaygınlaşması ve sanayi devrimi ile bu rengin sırrını çözmek bir kat daha önemli hale geliyor. Bu sebepten dolayı Avrupa'da ilk defa Fransa'da 1740’lı yıllarda üretiliyor, başta Türk Kırmızısı denirken sonra Edirne Kırmızısı olarak yeniden adlandırılıyor. Hatta askeri kıyafetler de dahil olmak üzere, pek çok tekstil alanında önemli bir yer ediniyor Edirne Kırmızısı. Edirne Kırmızısı'nın ortaya çıkış sürecini ve yapım aşamalarını detaylı anlatan Fransızca yazılı Amerika'dan temin edilmiş kaynak "Andrinople Le Rouge Magnifique" bugün Trakya Üniversitesi Merkez Kütüphanesi'nde düzenlenen program ile Edirne Kitaplığı envanterinde 550'nci kitap olarak yerini aldı.